Menselijke interactie is raken en geraakt worden!
Met haar boek Ouders Begrijpen nodigt schrijfster Jose Koster ons uit om anders te kijken naar ouders en naar jezelf als professional. En vooral naar wat er gebeurt tussen ouders en professionals. Ze richt zich op een breed publiek van professionals die op diverse manieren met ouders en kinderen werken.
Met anders kijken bedoelt de auteur holistisch en menselijk kijken naar ouders.
Ouderschap is immers meer is dan opvoederschap. Opvoeden kun je immers uitbesteden aan anderen, maar ouderschap niet.
Met dit boek hoopt ze de kennis en inzichten over ouderschap en wat er in de relatie tussen ouders en professionals gebeurt breder bekend te maken in de samenleving. Want, zo stelt zij vanuit haar eigen behandelervaring en ervaringsdeskundigheid, heeft uiteindelijk “elk kind recht op een ouder die zich gezien, gehoord en gesteund voelt”.
De auteur benadert in haar boek het begrijpen van ouders vanuit een aantal aspecten die elk uitgebreid aandacht krijgen met een theoretische toelichting, praktijkvoorbeelden en reflectievragen en een enkele oefening. Zij tracht hiermee een brug te slaan tussen wetenschap en praktijk. Het maakt het boek toegankelijk, laagdrempelig en praktisch waardoor het een fijn naslagwerk kan zijn voor diverse professionals.
Het begrip ‘verbinding’ is de rode draad die door het hele boek heenloopt en het, ondanks de grote diversiteit aan hoofdstukken, tot een geheel maakt. Om werkelijk verbinding te kunnen maken met een ander mens is het noodzakelijk dat wij ons als professional eerst goed verbinden met onszelf, legt zij uit. Menselijke interactie is immers raken en geraakt worden!
Werken met de binnenwereld van ouders en jezelf
De auteur baseert zij zich o.a. op de wetenschappelijke kennis die dr. Alice van der Pas ons nagelaten heeft in haar 10-delige serie Handboeken over Methodische Ouderbegeleiding.
Naast uitleg over het innemen van ‘de ouderbegeleidende positie’, focust de auteur zich op het belang van het werken vanuit verbinding. Zij noemt het verbinding maken met ouders en vooral met jezelf een “eerste voorwaarde om respectvol en ethisch te kunnen werken”.
Het is een “ouderbegeleiding – plus” attitude, die verder gaat dan pedagogisch adviseren en psycho-educatie.
Onderwatercommunicatie
Om uit te leggen wat het werken met ouders zo complex maakt beschrijft zij de ‘onderwater communicatie’. Het is een mooie term voor hoe persoonlijke geraaktheid uit de levensgeschiedenis van de professional kan meespelen en zorgen voor spanning in het contact. Het lastige, of misschien juist het uitdagende, is dat het werken met ouders raakt aan onszelf, aan hechting en vraagt om professioneel nabij durven zijn.
Juist vanuit die ontmoeting gaat een helende werking uit, stelt de auteur. Zij refereert daarbij aan wetenschappelijk onderzoek waarbij herhaaldelijk is aangetoond dat de kwaliteit van de relatie tussen cliënt en hulpverlener bepalend is voor de effectiviteit.
Middels een oefening schetst zij hoe je eigen triggers en (tegen) overdracht kan leren kennen en hoe die te hanteren en gebruiken om signalen in de onderstroom (onderwater communicatie) woorden te geven.
Mooi is de toevoeging dat overdracht en tegenoverdracht tegenwoordig als wederkerig proces wordt beschouwd, waarmee zij de verbinding tussen de psychoanalyse en de systeemtheorie onderstreept. Daarnaast krijgt de lezer nog een aantal andere theoretische concepten m.b.t. verbinding gepresenteerd.
Conclusie
Van een abstract begrip maakt zij ouderschap tot iets levends, waardoor je er na het lezen van haar beschrijvingen nooit meer ongenuanceerd over kunt denken.
Mirjam Hinfelaar is klinisch psycholoog / psychotherapeut, systeemtherapeut en IMH specialist. Zij werkt al 30 jaar in de kinder- en jeugdpsychiatrie; nu alleen nog in eigen praktijk. Ze is lid, supervisor en opleider bij de NVRG en gaf jarenlang zelf les over ouderbegeleiding aan de KP k&j opleiding bij de RINO groep.
