Het opbouwen van vertrouwen tussen jonge kinderen en zorgprofessionals blijkt cruciaal voor goede kindzorg. Toch was het begrip ‘vertrouwensrelatie’ tot nu toe nauwelijks gedefinieerd of systematisch onderzocht. Een nieuw overzichtsartikel in de European Journal of Pediatrics brengt daar verandering in en schetst voor het eerst een raamwerk dat zorgverleners en onderzoekers houvast biedt.
Vertrouwensrelatie tussen kind en zorgprofessional: sleutel tot betere zorg
In deze review analyseerden de onderzoekers 40 studies uit de periode 1936–2024 en stelden vast dat vertrouwen in de kindergeneeskunde een dynamisch en wederkerig proces is. Zij definiëren een vertrouwensrelatie als een verbinding “gekenmerkt door wederzijdse nieuwsgierigheid, respect en vertrouwen”, die ontstaat door de wisselwerking van context, gedrag van de professional en de beleving van het kind. Daarmee gaat het verder dan enkel ‘vertrouwen hebben’; het raakt de hele zorgomgeving.
Uit de analyse kwamen 56 kenmerken naar voren die een rol spelen. Denk aan eigenschappen van de zorgverlener, zoals echtheid, respect, humor en empathie. Ook praktische factoren zijn bepalend: de tijd nemen, communiceren in begrijpelijke taal, non-verbale signalen zoals op ooghoogte communiceren of een glimlach geven, en interventies als spel of verhalen. Daarnaast zijn voorbereiding, de aanwezigheid van ouders en een kindvriendelijke omgeving belangrijk. Vertrouwen groeit bovendien bij herhaalde ontmoetingen met dezelfde zorgverleners. Een opvallende factor is het belang van autonomie: kinderen moeten het idee hebben dat ze mogen meebeslissen en dat hun gevoelens serieus worden genomen. Zelfs kleine keuzes – bijvoorbeeld of ze eerst de ene of de andere stap van een onderzoek willen – kunnen verschil maken.
Vertrouwensrelaties blijken zowel emotioneel als medisch belangrijk. Kinderen ervaren minder angst en meer zelfvertrouwen, werken beter mee tijdens onderzoeken en herstellen sneller. Ouders voelen zich gesteund en serieus genomen, en ook zorgprofessionals zelf ervaren minder stress en meer voldoening. Voor zorgorganisaties kan dit leiden tot kortere opnames en minder kans op misverstanden of fouten.
De auteurs benadrukken dat vertrouwen niet vanzelf ontstaat, maar specifieke competenties vereist. Training in kindgerichte communicatie en het scheppen van een veilige, respectvolle omgeving zouden daarom vaste onderdelen van opleidingen en nascholing moeten zijn. Ook de inrichting van kindvriendelijke zorgomgevingen speelt een rol.
Hoewel dit onderzoek vooral westerse literatuur betrof, wijzen de auteurs erop dat culturele factoren – zoals omgang met de autonomie van een kind of gezagsverhoudingen – van grote invloed zijn. Verdere internationale en praktijkgerichte studies zijn nodig om het concept verder uit te werken.
Deze studie markeert een belangrijke stap in het denken over kindgerichte zorg. Door vertrouwen als belangrijke competentie te zien die iedereen moet leren en elke organisatie moet verankeren, kan de zorg voor kinderen niet alleen menselijker maar ook effectiever worden.
Geïnteresseerd in het hele artikel? Hieronder de bron:
Dickens R, Leroy P, Eppich W, Brenner M. Trustful relationships between healthcare professionals and children: a concept analysis using Rodgers’ evolutionary approach. Eur J Pediatr. 2025 Jul 3;184(7):464.
