Toen ik hoorde dat er een prentenboek zou verschijnen, geschreven door een vader met PTSS, voor jonge kinderen van ouders met “storm in hun hoofd”, was ik oprecht enthousiast. Het feit dat een vader met PTSS schrijft over zijn kwetsbaarheid en die toegankelijk probeert te maken voor kinderen, vind ik bewonderenswaardig. Het geeft een krachtig voorbeeld van moed, verantwoordelijkheid en liefde: laten zien dat je als ouder kwetsuren kunt oplopen én actief zorg draagt voor jezelf en je kinderen. Er zijn weinig prentenboeken te vinden vanuit het perspectief van vaders met mentale klachten.
Warme beelden, maar algemeen verhaal
Wat vanaf het eerste moment positief opvalt, zijn de illustraties van Sophie Pluim. Ze zijn warm, uitnodigend en visueel sterk. De tekeningen dragen het verhaal en geven veel liefde en verbondenheid weer tussen vader en dochter. Ze verzachten de complexiteit van de dynamiek die vaak voelbaar is in gezinnen waarbij één of beide ouders kampen met mentale problemen. Juist de krachtige beelden geven wat mij betreft veel ruimte voor een steviger onderbouwd verhaal.
Inhoudelijk blijft het boek te algemeen. De vader heeft een “storm in zijn hoofd”, maar waar die storm vandaan komt of wat hem kenmerkt, blijft onduidelijk. De psychische klachten worden breed en weinig concreet beschreven. Jonge kinderen begrijpen gevoelens en gedrag juist via duidelijke taal en herkenbare situaties. Door het abstract te houden, blijft de innerlijke wereld van papa moeilijk te plaatsen en daarmee voor jonge kinderen moeilijk te begrijpen wat mogelijk tot een gevoel van onveiligheid kan leiden. Voor jonge kinderen die leven met een ouder die mentaal ontregeld kan raken — en voor ouders die mogelijk moeite hebben hun eigen binnenwereld helder te verwoorden — biedt dit prentenboek te weinig handvatten als hulpmiddel om mentale klachten goed aan jonge kinderen uit te leggen.
Het perspectief van het kind
Daarnaast lopen de perspectieven van ouder en kind soms door elkaar. Een zin als “Soms dondert het in huis” klinkt poëtisch, maar voor kinderen die spanning of emotionele uitbarstingen kennen, kan zo’n donder heel beladen zijn. Het blijft onduidelijk wat er precies gebeurt tijdens de “donder”, hoe het kind zich daarbij voelt en hoe het kind zich verhoudt tot deze “donder”. Er wordt niet benoemd dat het voor het kind niet oké is wanneer een kind zelf thuis teveel spanning moet dragen — helemaal los van schuld of intentie van de ouder, die daar bij psychische klachten uiteraard ook geen schuld in draagt. Vanuit het perspectief van het kind, voor wie het boek geschreven is, ontbreekt daarmee de expliciete ontschuldiging, die in traumasensitieve communicatie zo belangrijk is. Een ander fragment dat wringt, is wanneer de vader zegt dat hij niet bang is “met jullie erbij”. Hoewel duidelijk liefdevol bedoeld, zou het voor het kind kunnen klinken alsof het mede-verantwoordelijk is voor het dragen van de emoties van de ouder. Voor mij een voorbeeld waarom duidelijkere begeleiding in hoe je mentale problemen aan kinderen uitlegt zo essentieel is.
De goede intentie van de schrijver en de liefde voor het meisje zijn voelbaar en waardevol. Het tonen van kwetsbaarheid, het normaliseren van hulp zoeken en het bespreekbaar maken van mentale problemen binnen gezinnen zijn waardevolle aspecten. Het boek zet een moedige stap in die richting. De uitvoering blijft echter nog wat voorzichtig en algemeen, waardoor het voor kinderen minder houvast biedt dan ik had gehoopt. Het verhaal had voor mij aan kracht gewonnen wanneer er was samengewerkt met een professional op het gebied van trauma, parentificatie, traumasensitief opvoeden en Infant Mental Health. Iemand die vanuit die achtergrond had kunnen zorgen dat de mooie intenties met voldoende context en uitleg voor kinderen, ouders en de ouder-kindrelatie werden vertaald.
Al met al is Storm in papa’s hoofd een warm en liefdevol prentenboek, maar mist het de verdieping om kinderen werkelijk houvast, erkenning en duidelijkheid te bieden in de ingewikkelde situatie van het opgroeien met een ouder met mentale problemen.
- Storm in papa’s hoofd
- Lucas van Meerendonk en Sophie Pluim
- Uitgeverij: Moon, september 2025
- Hardcover 32 pagina’s
- ISBN: 9789048874064
https://www.bol.com/nl/nl/f/storm-in-papa-s-hoofd/9300000214344032/
Recensie door: Laura Maats-Klein
GZ-psycholoog, Psychotherapeut en IMH-specialist DAIMH
Werkzaam bij het Behandel- en Expertisecentrum Jonge Kind van Jeugdhulp Friesland. Eigenaar van Psychotherapie Maats-Klein en mede-eigenaar van de IMH Waaier.
