Meer stress bij baby door psychische problemen tijdens zwangerschap

0
1452

Psychische klachten van de ouders zijn van grote invloed op het reilen en zeilen tijdens de eerste 1000 kritische dagen. Hen gericht begeleiden heeft absoluut meerwaarde, geeft Mijke Lambregtse met klem aan. “Van hulp in deze fase gaat een preventieve werking uit op de ontwikkeling van de kinderen.”

Als psychiater, kinder- en jeugdpsychiater / IMH-specialist in het Erasmus MC zet Mijke Lambregtse zich met hart en ziel in voor het verbeteren van de zorg aan kwetsbare ouders. Zij adviseert al tijdens de zwangerschap te investeren in de relatie met deze doelgroep. “De voorbereiding op de komst van een baby is voor ieder mens een bijzondere periode. Bij kwetsbare zwangeren kan dit tot extra psychische druk en ontregeling leiden.” Vandaar ook de titel van haar lezing die zij in november verzorgt voor het jaarlijkse babycongres van Vakblad Vroeg en Euregionaal Congresburo:Kwetsbaar ouderschap tijdens de eerste 1000 dagen’. 

‘Investeer al tijdens zwangerschap in kwetsbare ouders’

Omvangrijke doelgroep

Lambregtse geeft aan dat maar liefst 10-15% van de zwangeren kampt met psychische klachten. “Het betreft dus een omvangrijke doelgroep.” “Zwangere vrouwen vinden het meestal niet zo makkelijk om dit bespreekbaar te maken. Vaak ook uit schaamte en schuldgevoelens. Je kan het echter niet aan de buitenkant zien. Daarom is belangrijk dat zorgprofessionals er zelf naar vragen.”

De problemen van de aanstaande moeders kunnen doorwerken op alle ontwikkelingsgebieden van hun kinderen. “Zij ervaren na hun geboorte niet alleen vaker cognitieve, emotionele- en gedragsproblemen, maar ook motorische en andere lichamelijke problemen.” Mijke verklaart dit uit het feit dat psychische klachten tijdens de zwangerschap het stressniveau van de moeder kan verhogen en al tijdens de zwangerschap het stresssysteem van het kind kunnen beïnvloeden. “Gevolg is dat deze kinderen over het algemeen ter wereld komen met een gevoeliger stresssysteem. Ze kunnen daardoor sneller na de geboorte emotioneel ontregelen.”

Tijdens de 2020-editie van het online congres Vroegsignalering bij baby’s, startdatum 18 november, gaat Mijke Lambregtse in een presentatie dieper op dit onderwerp in. Alle informatie over het programma staat op de website van Euregionaal Congresburo: klik hier 

Vicieuze cirkel

In de praktijk ziet ze vaak dat de oplopende stress ook effect heeft op de band tussen de ouders. “Oplopende spanningen in de relatie kan de gezonde ontwikkeling van een kind beïnvloeden. Dat kan doorwerken op alle gebieden, dus zowel emotioneel, cognitief, motorisch als gedragsmatig. Daarom is het belangrijk om er op tijd bij te zijn. Ouders met ernstige psychische klachten zijn vaak emotioneel minder beschikbaar voor hun kind. Ze zijn vaak minder sensitief op de signalen die het geeft. Zij hebben daardoor minder zicht op wat een kind nodig heeft om goed te gedijen. Dat heeft dan weer effect op de ouder-kindrelatie, zeker als de ouders al kwetsbaar zijn. Zo’n gezin komt dan al gauw in een vicieuze cirkel terecht, waarin de stress overslaat van moeder op kind en van kind op moeder. Hetzelfde gebeurt overigens als de partner psychische klachten heeft.”

Mijke Lambregtse: “Maak tijdig afspraken over wie wat oppakt en hoe je gaat samenwerken”

Handreikingen

Uit  zowel onderzoek als de bevindingen in de praktijk blijkt de meerwaarde van gerichte hulp tijdens de eerste 1000 dagen. In haar lezing reikt Mijke alle betrokken bij de zorg hiertoe handreikingen aan. “Met name  samenwerking tussen betrokkenen bij het gezin uit de geboortezorg, de IMH en de GGZ kan veel voor deze gezinnen betekenen. Maak vooral goede afspraken over wie wat doet en wanneer. Hou elkaar onderling hiervan op de hoogte en spreek met elkaar een vroegsignaleringssysteem af en de bijbehorende interventies.”

Screening

Zelf is Mijke de initiatiefnemer geweest bij het ontwikkelen van de screeningsmethode Mind2Care. “Dat werkt in de praktijk vrij goed, omdat dit instrument naast psychische klachten, ook psychosociale stressoren en middelengebruik in kaart brengt. De screening wordt standaard afgenomen bij alle zwangeren en er rolt direct een zorgadvies uit. Dat advies is op maat gemaakt, rekening houdend met de sociale kaart van de regio waarin het gezin woont. Voorafgaan aan de screening zijn al afspraken gemaakt over wie wat doet en wanneer. Dit heeft veel meerwaarde, ook omdat het alleen maar zin heeft om actief naar psychische klachten en andere kwetsbaarheden te vragen als je de zorg daarna onderling goed georganiseerd hebt.”

‘Gerichte hulp aan kwetsbare ouders tijdens
eerste 1000 dagen resulteert in gezondheidswinst’

Videobeelden

In haar lezing tijdens het de 2020-editie van het babycongres, dit keer vanwege de omstandigheden online, gaat Mijke uitvoerig in op de onderwerpen die zij aanstipt. “Daarbij geef ik ook een overzicht van wetenschappelijk onderzoek op dit gebied. Verder zal ik enkele filmpjes laten zien, bijvoorbeeld over Mind2Care in de praktijk en over de interactie tussen een kwetsbare moeder en haar baby. Dit laatste is gemaakt in het kader van een instrument dat recent binnen haar onderzoeksgroep is gevalideerd, INCAS. De afkorting staat voor Infant Caregiving Assessment Scales. Het instrument is specifiek gericht op ouders met ernstige psychische problemen, waarbij we zes weken na de bevalling thuis filmen. Dit gebeurt in een natuurlijke setting, waarbij we vragen of de vader of de moeder het kind willen uitkleden, in bad doen, aankleden en een flesje geven. Deze aanpak maakt het mogelijk om nauwgezet de opvoedingsvaardigheden in kaart brengen. Je krijgt zowel een beeld van de emotionele beschikbaarheid als de instrumentele vaardigheden, ook met betrekking tot de veiligheid van het kind. Hierna kunnen ouders gericht werken aan het versterken van hun vaardigheden.”

Programma online congres ‘Vroegsignalering bij baby’s >>

Dr. Mijke Lambregtse is werkzaam als (kinder- en jeugd)psychiater / IMH-specialist in het Erasmus MC. Naast haar onderzoek heeft ze hier de moeder-babydagbehandeling opgezet, waarbij moeders in groepsverband worden behandeld. Ook heeft ze de poli Connect2Grow opgezet om ouders in extreem kwetsbare omstandigheden over die eerste 1000 dagen heen te gaan volgen. Verder is Lambregtse één van de initiatiefnemers geweest van het Landelijk Kenniscentrum Psychiatrie en Zwangerschap en de Stiching Mind2Care.

------
Abonneer u op onze gratis digitale nieuwsbrief en u ontvangt wekelijks een overzicht van relevante ontwikkelingen rond vroeghulp- en -signalering

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Please enter your comment!
Please enter your name here