Kom in beweging – op de bres voor kwetsbare ouders

2
900

Niet iedereen zoekt bij psychische problemen makkelijk hulp. Zeker niet bij zwangerschap of jong ouderschap. Schaamte en onzekerheid spelen daarin vaak een rol. Door het mijden van hulp kunnen de gevolgen daarvan zó toenemen dat deze later veel moeilijker zijn te herstellen. Niet alleen bij de ouder(s), maar ook bij het kind. ‘Begin bij het Gezin’ wil een beweging in gang zetten om deze kwetsbare ouders zo vroeg mogelijk tot steun te zijn. Bij voorkeur al tijdens de zwangerschap, niet in de laatste plaats om daarmee ontwikkelingsproblemen bij het kind vóór te zijn. 

Waarom zit er zo’n verschil tussen weten en doen? ‘Doen wat werkt!’, is immers het credo in de zorg? Geef elke ouder met psychische problemen een kans. Kijk wat er van binnen speelt, wat er is gebeurd waardoor zij zich kwetsbaar voelen en wat hun omstandigheden zijn. Wat is daarvan de mogelijke invloed op het ongeboren of jonge kind? Waar ligt het aangrijpingspunt voor herstel van veerkracht? Dat is belangrijker dan welke specifieke interventie of behandelmethode dan ook. Dit vraagt om een Systeemtheoretisch Ontwikkelingsperspectief.

Maar krijgen hulpverleners wel voldoende tijd om naar ouders te luisteren? Of hijgt de organisatie hen in de nek en moet alles zich voltrekken binnen een vooraf bepaald tijdbestek van protocollen en financiën, die per gemeente verschillen? Wat is het uitgangspunt? 

Visie

Voor herstel is motivatie van de ouder of hulpvrager belangrijk. Motivatie kan ontstaan als een ander echte interesse in je toont door tijd en ruimte te nemen om naar je te luisteren. Dan kun je je gehoord, gezien en verbonden voelen. Ook luisteren naar de contexten -omstandigheden en situaties- zonder oordelen, deze in kaart brengen en meewegen, is noodzakelijk om op z’n minst de hulpvraag te kunnen begrijpen. 

Bij veel mensen met psychische problemen is – mede door hun eigen jeugdervaringen –vertrouwen in andere mensen niet vanzelfsprekend. Door een veilig contact met hen op te bouwen, kan kwetsbaarheid ter sprake komen, waaronder ook kindermishandeling en huiselijk geweld. Hoe is het zo gegroeid? Waar ligt bij hen hun kracht en zingeving? Wat is hun behoefte aan hulp? Welke programma’s of interventies passen hierbij, denkend over de grenzen van de eigen organisatie heen? 

Doel

‘Begin bij het Gezin’ zet zich in om kennis op het gebied van omgaan met kwetsbare zwangeren en ouders beschikbaar te maken om in de praktijk toe te passen. Begin bij het gezin, zo vroeg mogelijk, en wacht niet tot problemen de pan uit rijzen. Daarbij dienen niet de protocollen, maar de relatie met de cliënt als basis van de zorg voorop te staan. Dit komt niet zomaar van de grond. Daarom wil ‘Begin bij het Gezin’ een beweging in gang zetten samen met uitvoerende professionals. Mensen die elkaar over de grenzen van de eigen organisatie heen weten te vinden voor gepersonaliseerde zorg in een lerende werkomgeving.

Deze hulpverleners vormen dan samen een klein vast team rond een gezin. Dat gaat verder dan programma’s in de Jeugd(Gezondheids)Zorg want betreft ook de Adolescenten- en Volwassenenzorg, (Integrale) Geboortezorg tijdens de zwangerschap en andere maatschappelijke organisaties. Dit vaste team uit de nulde, eerste en tweede lijn reflecteert op de hulp die wordt geboden aan ouder(s) en kind.

Omslag in denken

Organisaties doen erg hun best om samenwerking met andere organisaties tot stand te brengen en nieuwe methodieken te implementeren. Zij maken daarin goedbedoelde keuzen mede ter wille van de eigen organisatie. Maar de behoefte van veel kwetsbare gezinnen ligt juist op de kruispunten van deze organisaties. Het vraagt een omslag in denken om uitvoerend professionals in de gelegenheid te stellen gepersonaliseerde zorg te bieden aan de voorkant. Dat leidt bij uitvoerenden bovendien tot meer motivatie en werkplezier. De overheid kan dit stimuleren en zorgverzekeraars kunnen op hun beurt faciliteren. Geef professionals de ruimte om meer tijd en aandacht te besteden aan degenen die al tijdens de zwangerschap hulp en steun nodig hebben. Geef de ouders zelf de sleutel in handen.

Kom in beweging!

Laten we nu Nederland breed ‘Begin bij het Gezin’ in gang zetten. We stellen reacties zeer op prijs. Graag ontvangen we bijdragen van ieder die de hier beschreven wijze van hulpverlenen al in praktijk brengt of wil gaan brengen. Dat kan via mail of door onder dit bericht te reageren.

Femke van Trier, IMH specialist
E: femkeIMH@kpnmail.nl
T: 0623712494

Peter Scholten, organisatieadviseur

------
Abonneer u op onze gratis digitale nieuwsbrief en u ontvangt wekelijks een overzicht van relevante ontwikkelingen rond vroeghulp- en -signalering

2 REACTIES

  1. Dit is precies wat Home-Start al meer dan 25 jaar in Nederland doet. Inmiddels zijn wij actief in meer dan 160 gemeenten en sinds 2 jaar ondersteunen wij ook vrouwen vanaf de 26e week zwangerschap.
    Op de landelijke website (zie onder) vind je alle relevante informatie over ons.

  2. Beste Inge,

    Dank voor je reactie op ‘Begin bij het Gezin’, ik ben altijd blij met reacties om te overleggen.
    Ik ken Home-Start heel goed en heb er vaak naar verwezen vóór mijn pensionering, toen ik bij Altrecht GGZ Jeugd werkte, waar je ook met de ouders werkte.
    Home-Start is een heel mooi project dat heel prettig is voor ouders als opvoedsteuntje in de rug.
    Jullie hoef ik dus niet te vertellen hoe goed het is om vanuit de ouders te werken. Daar hebben jullie juist ervaring mee.

    Bij dit nieuwe project gaat het erom dat meerdere organisaties met elkaar gaan samenwerken, en -net zoals jullie al doen-, denkend vanuit de ouders.
    In jullie programma staat ook dat het aanvullend is op hulpverlening. Dan is het belangrijk om goed samen te werken.
    Daar ligt mijn doel van dit nieuwe project: hoe kunnen diverse hulpverleners uit verschillende organisaties met elkaar samenwerken in een klein vast team rond het gezin.
    Waardoor ouders het vaste team kennen en niet worden afgeschrikt door grote organisaties, waar eerder de organisaties bepalend worden vanuit protocollen.
    Dat gaat vaak ten kostte van de ouders en het jonge kind, waar ik me met name op richt als IMH-specialist.
    Niet iedere organisatie hoeft alle deskundigheid binnen de eigen organisatie/afdeling te hebben. Je kunt het over de grenzen van je eigen organisatie heen organiseren.
    Als ouders bv. specifieke psychische (of medische) problemen hebben, en bij bepaalde vragen graag hulp hebben is het belangrijk dat men elkaar weet te vinden en kan samenwerken.
    Dat kan zowel formele – als informele zorg zijn, die onderling uitwisselen en onderling van elkaar vanuit ieders eigen expertise kunnen samenwerken en leren.
    Een lerende werkomgeving voor de hulpverleners, die gezamenlijk afstemmen op de ouders. Home-Start kan daar deel van uitmaken.
    De ouders houden de regie en beheren in de toekomst mogelijk ook zelf het eigen dossier. Transparant.
    Af en toe een gezamenlijk overleg met de ouders, wat deels kan op huisbezoek met andere hulpverleners digitaal.
    Ouders bepalen welke hulpverleners er betrokken zijn. Dus niet de organisaties los van elkaar.

    Van Home-Start kan ik me nog herinneren dat informatie met de GGZ vaak niet gedeeld werd. Dat was toen hun visie en protocol. Mogelijk is dat inmiddels al veranderd.
    Ik vond dat indertijd weleens lastig. Belangrijk is dat we van elkaar weten welke rol we hebben en wat ieder daarin tot zijn taak rekent.
    Dat is in mijn ogen ‘1 gezin 1 plan’. Ook samenwerking met organisaties die zich richten op inkomen/schulden en woonomstandigheden, of GGZ Jeugd en GGZ Volwassenen erbij betrekken, ook MeeleefGezin of Buurtgezinnen/Steunouders. MeeleefGezin houdt zich bezig met ouders met psychische problemen, door hen even te ontlasten met de opvang van het jonge kind in hun eigen gezin met een extra stimulerende rol. Ouders kunnen ook van de meeleefouders (die getraind zijn) spiegelend leren en leren mentaliseren. Dat is hun expertise.
    Zij zijn tegelijkertijd een duurzaam netwerkgezin. Dat wil zeggen dat zij langdurig in verbinding staan met elkaar, waar Homestart meestal tot 1 jaar of iets langer betrokken is.
    Ouders krijgen even tijd voor zichzelf, stress kan naar beneden en zij kunnen even tot rust komen, waardoor zij weer fris met die steun verder kunnen met hun kind.
    Daar gaat het ook om de gezonde ontwikkeling van het kind. Dat kan heel goed samen met een Home-Start vrijwilliger op een andere dag dan de dag die de ouder zelf invult en het kind even niet thuis is.
    Voor het jonge kind een tweede stabiele gezinsomgeving, Zo heeft ieder zijn eigen invulling op basis van de vraag van ouders.
    Jullie beginnen ook al bij 28 weken zwangerschap. MeeleefGezin ook tijdens de zwangerschap. Er kan dan worden samengewerkt met verloskundigen en kraamzorg. Moeders in de GGZ-zorg bevallen vaak in een GGZ ziekenhuis met de POP-poli (Psychiatrie, Obstetrie, Pediatrie/kinderarts).

    Het leuke van reacties vind ik dat ik er zelf even toe gedwongen wordt om het expliciet even te formuleren/uit te leggen.
    Ik hoop dat je hier iets aan hebt.
    Werk je al samen met andere hulpverleners uit andere organisaties, dan hoor ik het graag. Het gaat mij juist over de uitvoering in de praktijk, naast de kennis die tot ons komt vanuit Kennisplatforms.
    De goede voorbeelden worden op de Website van Vakblad Vroeg gezet, als mijn tweede artikel uitkomt. Op het Praktijkplatform. Daar kan men van elkaar leren wat anderen doen.
    Ik hoop dat dat stimulerend werkt van onderaf voor de deskundige hulpverleners zelf. Zo interview ik steeds mensen om hun visie in dit samenwerkingskader toe te lichten

    Nogmaals hartelijk dank zover en als je hier weer op wilt reageren, graag!

    Met vriendelijke groet,

    Femke van Trier, IMH specialist
    Initiatiefnemer MeeleefGezin

    Nieuw initiatief: ‘Begin bij het Gezin ‘

    A Nassaulaan 2, 3941 ED Doorn
    M 0623712494
    E femkeimh@kpnmail.nl

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Please enter your comment!
Please enter your name here